Phong cách quần chúng – kỳ 2

    23
    Bác Hồ về thăm xã Tân Phong (Vĩnh Phúc) năm 1956.

    YÊU DÂN, KÍNH DÂN, TIN DÂN

    “Vua phải tuân lệnh trời, mà tiếng dân chính là truyền lại ý trời. Bằng không thì ấy là trời đoạn tuyệt, tổ tiên từ bỏ, nhân dân ruồng rẫy”

    Lời than vãn của Bà Trưng Trắc, báo L’Humanité, 24/6/1922.

    “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, thắng lợi của cách mạng là do sự phấn đấu, hy sinh và trí thông minh, sáng tạo của hàng triệu nhân dân, nhất là công nhân, nông dân và những người trí thức cách mạng”.

    Bài nói tại Hội nghị bồi dưỡng chỉnh huấn do Trung ương triệu tập, Hội nghị họp từ ngày 22-26/01/1965, sách Hồ Chí Minh: Về đạo đức cách mạng, Nxb. Sự Thật, Hà Nội, 1976, tr.131-137.

    “Phải đi đường lối quần chúng, không được quan liêu, mệnh lệnh và gò ép nhân dân. Nhiệm vụ của chính quyền dân chủ là phục vụ nhân dân; tổ chức, giáo dục, động viên nhân dân xây dựng cuộc sống mới. Chúng ta phải thật sự dân chủ với nhân dân và chuyên chính với bọn phản cách mạng, bọn phá hoại lợi ích của nhân dân”

    Bài nói chuyện tại lớp bồi dưỡng cán bộ về công tác mặt trận, báo Nhân Dân, số 3081, 31/8/1962.

    “Phải biết trọng nhân dân. Tôn trọng có nhiều cách, không phải ở chỗ chào hỏi kính thưa có lễ phép mà đủ. Không được phung phí nhân lực, vật lực của dân. Khi huy động nên vừa phải, không nên nhiều quá lãng phí vô ích. Phải khôn khéo tránh điều gì có hại cho đời sống nhân dân. Biết giúp đỡ nhân dân cũng là biết tôn trọng dân; mùa tới phải gặt hộ dân; dạy bình dân học vụ cho dân quân và bộ đội địa phương ở đó.”

    Bài nói chuyện tại Hội nghị tổng kết chiến dịch Lê Hồng Phong II, nói khoảng năm 1950, sách Những lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb. Sự Thật, Hà Nội, 1960, t.II, tr.41 – 45.

    “Vì cuộc kháng chiến của ta là cuộc kháng chiến của toàn dân, cần phải động viên toàn dân, vũ trang toàn dân, cho nên trong khi tập trung lực lượng để lập một đội quân đầu tiên, cần phải duy trì lực lượng vũ trang trong các địa phương cùng phối hợp hành động và giúp đỡ về mọi phương diện”.

    Chỉ thị thành lập đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân, 12/1944, Văn kiện Đảng, (từ 25/01/1939 đến 02/9/1945), Nxb Sự Thật, Hà Nội, 1963, tr. 459 – 460.

    Chỉ thị thành lập Đội Tuyên truyền Giải phóng quân

    “Nước lấy dân làm gốc.

    Trong công cuộc kháng chiến kiến quốc, lực lượng chính là ở dân, vậy tất cả anh chị em các bộ đội, cơ quan Chính phủ và các đoàn thể, trong khi tiếp xúc hoặc sống chung với nhân dân, ai ai cũng phải nhớ và thực hành 12 điều sau đây:

    6 điều không nên:

    1. Không nên làm điều gì có thể thiệt đến nương vườn, hoa màu, hoặc làm bẩn, làm hư nhà cửa, đồ đạc của dân.
    2. Không nên năn nỉ quá hoặc mượn cho bằng được những đồ vật người ta không muốn bán hoặc cho mượn.
    3. Không nên đưa gà còn sống vào nhà đồng bào miền ngược.
    4. Không bao giờ sai lời hứa.
    5. Không nên xúc phạm đến tín ngưỡng phong tục của dân (như nằm trước bàn thờ, giơ chân lên bếp, đánh đàn trong nhà, v.v..).
    6. Không nên làm hoặc nói gì có thể làm cho dân hiểu lầm rằng mình xem khinh họ.

    6 điều nên làm:

    1. Giúp công việc thực tế hằng ngày cho đồng bào (như việc gặt hái, lấy củi, nước, vá may, v.v..).
    2. Tùy khả năng mà mua giùm những đồ cần dùng cho những người ở xa chợ búa (như dao, muối, kim, chỉ, bút, giấy, v.v..).
    3. Nhân những lúc rảnh, kể cho đồng bào nghe những chuyện vui ngắn, giản dị có ích lợi cho tinh thần kháng chiến mà không lộ bí mật.
    4. Dạy dân chữ quốc ngữ và những điều vệ sinh thường thức.
    5. Nghiên cứu cho hiểu rõ phong tục mọi nơi, trước là để gây cảm tình và sau để dần dần giải thích cho dân bớt mê tín.
    6. Làm cho dân nhận thấy mình là người đứng đắn, chăm công việc, trọng kỷ luật.

    Bài thơ cổ động

    Mười hai điều trên,

    Ai làm chả được.

    Hễ người yêu nước,

    Nhất quyết không quên.

    Tập thành thói quen,

    Muôn người như một.

    Quân tốt dân tốt,

    Muôn sự đều nên.

    Gốc có vững cây mới bền,

    Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”.

    6 điều không nên và 6 điều nên làm, 05/4/1948 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, t.5, tr.501 – 502.

    “Đối với nhân dân, nhân dân là nền tảng, là cha mẹ của bộ đội. Chính trị viên phải làm cho dân tin, dân phục, dân yêu bộ đội. Phải làm sao cho bộ đội được dân tin, dân phục, dân yêu”.

    Thư gửi Hội nghị chính trị viên, 3/1948 // Sách Hồ Chủ tịch với các lực lượng vũ trang nhân dân, Nxb. Quận đội nhân dân, Hà Nội, 1962, tr.50 – 51.

    “Các đồng chí phải theo sát hoàn cảnh, đi sát với dân chúng. Phải đem cả lòng vì nước vì dân, chí công vô tư, cần kiệm liêm chính mà làm cho ba tỉnh ta mau tiến bộ”.

    Thư gửi Ủy ban nhân dân tỉnh và huyện ba tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Lạng Sơn, 09/02/1948 // Hồ Chí Minh: Toàn tâp, Sđd, t.5, tr.462.

    “Đối với các liệt sĩ, mỗi địa phương (thành phố, làng xã) cần xây dựng vườn hoa và bia kỷ niệm ghi sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, để đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta”.

    Các bản in nguyên văn bản thảo Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh // Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.15, tr.616.

    Sách Hồ Chí Minh bàn về phong cách, Nxb Trẻ, tr. 17 – 22.